Trong bối cảnh chuyển đổi số đang ngày càng đi sâu vào giáo dục, trí tuệ nhân tạo (AI) không còn là một khái niệm xa lạ mà đang từng bước trở thành một công cụ hỗ trợ thiết thực đối với giáo viên trong quá trình giảng dạy, quản lý lớp học và xây dựng học liệu. Từ yêu cầu thực tiễn đó, Trường THCS Tiên Du 1 đã tổ chức buổi sinh hoạt chuyên môn với chủ đề “Nâng cao kỹ năng sử dụng AI”, thu hút gần 70 cán bộ, giáo viên của nhà trường tham dự.
Đặc biệt, chương trình có sự tham dự của hai vị khách mời đặc biệt là PGS.TS Trần Hiếu – Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam và GS.TS Tô Xuân Dân – Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Văn hóa doanh nhân và phát triển cộng đồng. Sự hiện diện của các chuyên gia đã góp phần mở rộng góc nhìn về AI, không chỉ dưới phương diện công nghệ mà còn trong mối quan hệ với giáo dục, văn hóa, con người và yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong thời đại số.
Từ “biết AI” đến “biết cách sử dụng AI”
Một trong những vấn đề được đặt ra trong quá trình ứng dụng AI vào giáo dục là: giáo viên không chỉ cần biết AI là gì, mà quan trọng hơn là phải biết đặt câu hỏi, biết kiểm chứng thông tin, biết lựa chọn công cụ và biết đưa AI vào đúng công việc chuyên môn.
AI có thể hỗ trợ giáo viên trong nhiều khâu: xây dựng ý tưởng bài giảng, thiết kế câu hỏi, tạo học liệu, xây dựng tình huống học tập, hỗ trợ cá nhân hóa nội dung, gợi ý hoạt động tương tác hay giảm bớt một phần những công việc mang tính lặp lại.
Tuy nhiên, AI không thể thay thế vai trò của người thầy.
Giá trị cốt lõi vẫn nằm ở năng lực chuyên môn, kinh nghiệm sư phạm, sự thấu hiểu học sinh và khả năng đưa ra quyết định của giáo viên. Công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người sử dụng làm chủ được công cụ và biết đặt công cụ phục vụ cho mục tiêu giáo dục.
Chính vì vậy, một buổi sinh hoạt chuyên môn về AI không đơn thuần là hướng dẫn giáo viên sử dụng thêm một phần mềm mới. Đây còn là cơ hội để đội ngũ nhà giáo cùng trao đổi về cách thức thay đổi phương pháp làm việc trong môi trường giáo dục đang chuyển đổi mạnh mẽ.
Gần 70 thầy cô cùng học, cùng trao đổi
Với sự tham gia của gần 70 thầy cô, buổi sinh hoạt chuyên môn tại THCS Tiên Du 1 cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn của đội ngũ giáo viên đối với công nghệ AI.
Điểm đáng chú ý là tinh thần học tập không chỉ dừng ở việc tiếp nhận kiến thức. Khi AI được đưa vào sinh hoạt chuyên môn, giáo viên có thêm cơ hội trao đổi những câu hỏi rất thực tế: Làm thế nào để AI hiểu đúng yêu cầu của giáo viên? Làm sao để tạo ra nội dung phù hợp với từng môn học? Khi AI đưa ra thông tin chưa chính xác thì giáo viên phải kiểm tra như thế nào? Làm sao sử dụng AI mà vẫn giữ được dấu ấn sáng tạo và trách nhiệm nghề nghiệp của người thầy?
Đó cũng chính là những câu hỏi quan trọng khi giáo dục bước vào thời kỳ công nghệ phát triển với tốc độ rất nhanh.
PV PGS.TS Trần Hiếu – Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam:
Hỏi: Theo PGS.TS, trong quá trình ứng dụng AI vào giáo dục hiện nay, điều quan trọng nhất mà giáo viên cần quan tâm là gì?
PGS.TS Trần Hiếu: “AI có thể tạo ra rất nhiều thông tin và hỗ trợ con người trong nhiều công việc, nhưng giáo dục trước hết vẫn là câu chuyện của con người. Vì vậy, điều quan trọng là người thầy phải làm chủ công nghệ, đồng thời giữ được vai trò định hướng, kiểm chứng và truyền cảm hứng cho người học. AI nên trở thành công cụ để nâng cao chất lượng giáo dục chứ không làm mất đi giá trị của người thầy.”
PGS.TS Trần Hiếu – Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam áo trắng bên tay phải trong ảnh.
AI và bài toán phát triển con người trong thời đại số
Ở một góc nhìn rộng hơn, sự xuất hiện của AI trong trường học không chỉ liên quan đến một công cụ công nghệ. Nó đặt ra câu hỏi về cách giáo dục thế hệ trẻ thích ứng với một xã hội mà AI ngày càng hiện diện trong học tập, công việc và đời sống.
Đối với học sinh, điều cần hình thành không chỉ là khả năng sử dụng công nghệ mà còn là tư duy phản biện, khả năng kiểm chứng thông tin, năng lực sáng tạo và trách nhiệm khi sử dụng các công cụ AI. Đối với giáo viên, AI mở ra cơ hội để giảm thời gian cho một số công việc kỹ thuật, từ đó dành nhiều thời gian hơn cho chuyên môn, tương tác với học sinh và thiết kế những hoạt động học tập có chiều sâu. Đây cũng là nội dung có ý nghĩa trong câu chuyện phát triển nguồn nhân lực mà giáo dục đang hướng tới.
PV GS.TS Tô Xuân Dân – Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Văn hóa doanh nhân và phát triển cộng đồng:
Hỏi: Thưa GS.TS, theo ông, việc trang bị năng lực sử dụng AI cho giáo viên có ý nghĩa như thế nào đối với quá trình chuẩn bị nguồn nhân lực trong tương lai?
GS.TS Tô Xuân Dân – Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Văn hóa doanh nhân và phát triển cộng đồng áo xanh ở giữa ảnh.
GS.TS Tô Xuân Dân: “Giáo dục luôn phải đi trước một bước trong việc chuẩn bị con người cho những thay đổi của xã hội. Khi AI đang tác động ngày càng mạnh đến thị trường lao động và phương thức làm việc, việc giúp giáo viên hiểu và sử dụng AI có ý nghĩa rất lớn. Người thầy hôm nay không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải giúp học sinh hình thành năng lực học tập, thích ứng và sáng tạo trong một môi trường mới.”
Vai trò của người đứng đầu nhà trường
Để công nghệ có thể đi vào thực tiễn giáo dục, yếu tố con người và cách tổ chức của nhà trường đóng vai trò đặc biệt quan trọng.
Một công cụ dù hiện đại đến đâu cũng khó tạo ra thay đổi nếu giáo viên không có cơ hội trải nghiệm, trao đổi và được hỗ trợ trong quá trình ứng dụng.
Việc Trường THCS Tiên Du 1 đưa nội dung AI vào sinh hoạt chuyên môn cho thấy sự chủ động của nhà trường trước yêu cầu chuyển đổi số. Thay vì coi AI là một xu hướng bên ngoài, nhà trường từng bước đưa công nghệ đến gần hơn với công việc hàng ngày của giáo viên.
PV Hiệu trưởng Ngô Văn Lệ – Trường THCS Tiên Du 1:
Hỏi: Thưa thầy Ngô Văn Lệ, nhà trường kỳ vọng điều gì sau buổi sinh hoạt chuyên môn về nâng cao kỹ năng sử dụng AI dành cho gần 70 cán bộ, giáo viên?
Hiệu trưởng Ngô Văn Lệ: “Chúng tôi mong muốn sau buổi sinh hoạt, mỗi cán bộ, giáo viên có thêm một cách tiếp cận mới với công nghệ, đặc biệt là AI, để hỗ trợ tốt hơn cho công việc chuyên môn. Quan trọng hơn, việc ứng dụng AI cần xuất phát từ nhu cầu thực tế của giáo viên và học sinh, hướng tới nâng cao chất lượng dạy và học. Nhà trường cũng mong muốn xây dựng một môi trường trong đó thầy cô có thể cùng học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm và từng bước hình thành năng lực số một cách chủ động.”
Không chạy theo công nghệ, mà làm chủ công nghệ
AI đang thay đổi rất nhanh. Những công cụ mới liên tục xuất hiện, khả năng xử lý thông tin ngày càng được mở rộng. Trong bối cảnh đó, việc chạy theo từng công cụ cụ thể có thể không phải là giải pháp lâu dài.
Điều quan trọng hơn là hình thành cho giáo viên tư duy sử dụng AI.
Đó là khả năng xác định đúng vấn đề cần giải quyết; lựa chọn công cụ phù hợp; đưa ra yêu cầu rõ ràng; kiểm tra và đánh giá kết quả; sau đó chỉnh sửa bằng kiến thức và kinh nghiệm chuyên môn của chính mình.
Một giáo viên sử dụng AI hiệu quả không nhất thiết phải biết tất cả các công cụ đang có trên thị trường. Điều cần thiết là biết công việc nào nên sử dụng AI, công việc nào cần con người thực hiện và ở đâu cần sự kiểm chứng của chuyên gia.
Đặc biệt trong giáo dục, yếu tố trách nhiệm càng trở nên quan trọng. Nội dung do AI tạo ra cần được giáo viên kiểm tra trước khi đưa vào bài giảng hoặc cung cấp cho học sinh. Những vấn đề liên quan đến thông tin, kiến thức, bản quyền, dữ liệu cá nhân và đạo đức sử dụng công nghệ cũng cần được quan tâm đúng mức.
Sinh hoạt chuyên môn trong một diện mạo mới
Nếu trước đây sinh hoạt chuyên môn chủ yếu xoay quanh phương pháp dạy học, nội dung chương trình, kiểm tra đánh giá và trao đổi kinh nghiệm giảng dạy, thì trong bối cảnh hiện nay, năng lực số và AI đang trở thành một nội dung ngày càng cần thiết.
Tại THCS Tiên Du 1, buổi sinh hoạt chuyên môn về AI vì thế có thể được nhìn nhận như một bước kết nối giữa chuyên môn truyền thống và năng lực công nghệ mới.
Gần 70 thầy cô cùng tham gia không chỉ tạo nên một lớp học về công nghệ, mà còn tạo ra một không gian trao đổi nghề nghiệp, nơi mỗi giáo viên có thể đặt câu hỏi, thử nghiệm những cách làm mới và chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp.
Sự hiện diện của PGS.TS Trần Hiếu và GS.TS Tô Xuân Dân cũng mang đến thêm những góc nhìn đa chiều về câu chuyện AI trong giáo dục – từ văn hóa, con người đến phát triển nguồn nhân lực.
Người thầy vẫn là trung tâm
Công nghệ có thể thay đổi phương thức giáo dục, nhưng mục tiêu cuối cùng của giáo dục vẫn là phát triển con người. Một bài giảng có thể được AI hỗ trợ xây dựng. Một bộ câu hỏi có thể được AI gợi ý. Một kế hoạch có thể được AI giúp hoàn thiện. Nhưng việc hiểu một học sinh đang gặp khó khăn ở đâu, truyền cảm hứng để một em yêu thích môn học, hay giúp một học sinh hình thành nhân cách và niềm tin vào chính mình vẫn cần sự hiện diện của người thầy.
Vì thế, câu chuyện AI trong giáo dục không nên được đặt theo hướng “AI thay thế giáo viên”, mà nên được nhìn nhận như một quá trình giáo viên sử dụng AI để nâng cao năng lực của chính mình. Buổi sinh hoạt chuyên môn tại Trường THCS Tiên Du 1 vì vậy không chỉ là một hoạt động cập nhật công nghệ. Đây còn là một thông điệp về tinh thần học tập suốt đời của người thầy: khi xã hội thay đổi, người làm giáo dục cũng cần không ngừng học hỏi để thích ứng. Từ một buổi sinh hoạt chuyên môn, những kỹ năng mới có thể được hình thành. Từ những kỹ năng đó, những phương pháp dạy học mới có thể được thử nghiệm. Và từ những thay đổi nhỏ trong mỗi giờ học, chất lượng giáo dục có thể từng bước được nâng lên.
AI có thể là công nghệ của thời đại, nhưng người thầy vẫn là người quyết định công nghệ ấy được sử dụng như thế nào để phục vụ học sinh và phục vụ giáo dục.
QUANG TRUNG
