Các dữ liệu mới nhất từ Tổng cục Hải quan cho thấy, xuất khẩu gạo của Việt Nam trong 11 tháng đầu năm 2023 đã đạt 7,8 triệu tấn, với tổng giá trị xuất khẩu là 4,4 tỷ USD. Con số này thiết lập kỷ lục, là mức cao nhất trong 34 năm qua và được dự kiến sẽ tiếp tục tăng trong thời gian tới. Philippines vẫn là thị trường hàng đầu của gạo Việt Nam, chiếm khoảng 35% thị phần xuất khẩu. Trong 11 tháng đầu năm 2023, lượng gạo xuất khẩu sang Philippines đạt 2,63 triệu tấn, tương ứng 1,41 tỷ USD. Đứng ngay sau là Indonesia, Trung Quốc và một số quốc gia châu Phi.
Giá xuất khẩu của gạo Việt Nam đã có sự biến động tương đối phức tạp kể từ năm 2021. Cụ thể, đầu năm 2021, giá gạo đạt mức 550 USD/tấn, nhưng đến giữa năm 2022, con số này giảm xuống gần 460 USD/tấn, sau đó tăng mạnh trong năm 2023. Mức giá xuất khẩu cao nhất được ghi nhận vào tháng 10/2023, đạt 640 USD/tấn.
Tỷ lệ của các loại lúa chất lượng cao tại Việt Nam đã tăng từ 50% vào năm 2015 lên 74% vào năm 2020, và hiện đang đạt 85%. Khối lượng xuất khẩu gạo được duy trì ở mức 6 triệu tấn và có xu hướng tăng trưởng qua các năm, với giá trị xuất khẩu liên tục vượt qua mức 3 tỷ USD mỗi năm.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Trần Thanh Nam cho biết, sản phẩm gạo xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam vẫn là gạo trắng, chiếm hơn 60% trong cơ cấu thị trường và đem lại hơn 2,3 tỷ USD. Gạo Việt Nam ngày càng được thế giới biết đến với danh tiếng thương hiệu. Đáng chú ý, nhu cầu nhập khẩu từ các quốc gia sẽ biến động. Một số quốc gia có thể giảm, như Brazil, Ai Cập, Ghana… nhưng một số quốc gia khác, trong đó có đối tác lớn của Việt Nam – Indonesia, dự kiến sẽ tăng khoảng 600.000 tấn.
Nhiều chuyên gia cũng dự đoán rằng sản lượng gạo toàn cầu có thể đạt kỷ lục gần 520 triệu tấn, đồng thời mức tiêu thụ cũng sát 525 triệu tấn. Do lượng tồn kho toàn cầu giảm, chỉ còn hơn 160 triệu tấn, đây là cơ hội lớn cho ngành công nghiệp lúa gạo của Việt Nam.
Để xây dựng một chuỗi giá trị lúa gạo bền vững, cần tổ chức vùng nguồn cung, chuyển giao quy trình sản xuất cho nông dân và chia sẻ lợi ích từ chuỗi giá trị một cách công bằng, nhằm kích thích sự hợp tác lâu dài giữa doanh nghiệp và nông dân. Đây cũng là biện pháp nhằm đảm bảo chất lượng và uy tín thương hiệu của gạo Việt, cũng như giữ vững thị trường xuất khẩu.
Tích cực hướng tới xu hướng chuyển đổi sản xuất bền vững và tiêu dùng xanh trên thị trường lúa gạo thế giới, cùng với yêu cầu tiêu chuẩn ngày càng cao từ thị trường nhập khẩu, đặt ra những thách thức mới đối với các doanh nghiệp. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Trần Thanh Nam cho rằng, doanh nghiệp cần ưu tiên chất lượng thay vì tập trung quá nhiều vào năng suất và sản lượng, như đã thấy trong quá khứ.
Nhìn đến triển vọng của thị trường vào cuối năm và đầu năm 2024, Phó Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam Đỗ Hà Nam dự đoán rằng tình hình tiếp tục thuận lợi.
Do đó, ông Đỗ Hà Nam đề xuất Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tiếp tục cơ cấu lại ngành lúa gạo với mục tiêu nâng cao chất lượng và giá trị, đảm bảo sự gia tăng về giá trị hơn là về số lượng.
Ông Đỗ Hà Nam cũng khuyến nghị rằng các doanh nghiệp, hợp tác xã và cộng đồng nông dân cần mạnh mẽ hợp tác trong việc sản xuất gạo chất lượng cao, thúc đẩy cơ cấu lại ngành và đa dạng hóa loại gạo xuất khẩu, nhằm đáp ứng Chiến lược phát triển thị trường xuất khẩu gạo của Việt Nam đến năm 2030.
Nguồn: doanhnghiephoinhap.vn
