Với xu hướng phát triển công nghệ hiện nay, giới chuyên môn dự đoán, trong khoảng 10-15 năm nữa, xe tự lái sẽ rất thịnh hành.
Những chiếc xe thông minh tự lái có thể chiếm tới 25% lượng ô tô bán ra trên toàn cầu vào năm 2040. Một cuộc chạy đua đang diễn ra sôi động giữa các hãng sản xuất. Nhiều tập đoàn sản xuất ô tô và công nghệ lớn trên thế giới, đang hợp tác phát triển xe thông minh tự lái, không cần đến sự can thiệp của con người.
Đôi tay được giải phóng
Ở mảng xe cá nhân, những hệ thống hỗ trợ lái tiên tiến, với tính năng rảnh tay trên cao tốc và trong đô thị đã được trình diễn. Chúng ta chỉ còn cách công nghệ tự động hoàn toàn chỉ một thời gian ngắn nữa.
Vào những ngày cuối cùng của năm 2025, Trung Quốc đã cấp phép lưu hành cho 2 mẫu xe điện tự hành cấp độ 3 (xe có thể tự điều khiển trong điều kiện lý tưởng, tài xế chỉ can thiệp khi cần thiết), đánh dấu lần đầu tiên nước này cho phép các phương tiện tự hành hoạt động trên đường công cộng.
Đầu năm 2026, hãng xe Tesla đã chính thức vận hành robotaxi không người lái tại thành phố Austin, bang Texas (Mỹ). Những chuyến xe robotaxi của Tesla tại Austin đã tự vận hành mà không có bất kỳ nhân sự giám sát nào ngồi trong cabin. Sự kiện này đánh dấu sự chuyển đổi lớn, từ thử nghiệm có nhân viên hỗ trợ sang vận hành hoàn toàn tự động dành cho công chúng.
Kịch bản được hình dung ra là tới năm 2040 đôi tay của con người sẽ được giải phóng hoàn toàn khi lên ô tô. Khi cần đi đâu, người ta chỉ bấm nút trên Smartphone, xe thông minh sẽ từ chỗ đỗ chạy tới và đưa mọi người đến nơi cần đến. Đến nơi, khi tất cả đã bước ra ngoài, xe lại tự động tìm chỗ đỗ, hay trạm sạc điện để nạp năng lượng và chờ cuộc gọi mới.
Việt Nam nhập cuộc
Tại Việt Nam, hiện đã có một số doanh nghiệp đầu tư phát triển ô tô tự lái. Công ty Cổ phần Phenikaa – X đã thử nghiệm ô tô tự hành với phần mềm thông minh, dựa trên phân tích của trí tuệ nhân tạo (AI), do các kỹ sư Việt Nam phát triển. Xe đã đạt tới cấp độ 4 (tài xế không cần can thiệp vào quá trình lái xe, nhưng vẫn phải để ý) với vận tốc tối đa 40 km/h trong khu đô thị.
Công ty VinFast đang phát triển xe tự lái. Hãng hợp tác cùng các đối tác công nghệ toàn cầu như Tensor, Autobrains và NVIDIA, để phát triển dòng robotaxi và xe tự hành cấp độ 4.
Đầu tháng 6/2026, Hội đồng Nhân dân TP Hà Nội đã thông qua Nghị quyết số 26/2026/NQ-HĐND, quy định về thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox). Theo đó, các tổ chức, doanh nghiệp sở hữu công nghệ, sản phẩm hoặc mô hình kinh doanh mới, được khuyến khích đăng ký tham gia thử nghiệm theo quy định. Các mô hình được ưu tiên thử nghiệm là những giải pháp có khả năng giải quyết các vấn đề thực tiễn của Thủ đô, có tiềm năng thương mại hóa, đăng ký sở hữu trí tuệ và nhân rộng sau quá trình thử nghiệm.
Giới chuyên môn nhận xét, nghị quyết này sẽ tạo môi trường để kiểm chứng các công nghệ mới nổi. Đây là công cụ quan trọng, giúp địa phương tháo gỡ khoảng trống pháp lý, trước tốc độ phát triển nhanh của công nghệ mới.
Ngay sau khi nghị quyết được ban hành, đã có đơn vị đề xuất kế hoạch thử nghiệm 4 dòng phương tiện tự hành bao gồm: xe buýt mini, robotaxi, xe quét đường và robot giao hàng. Những chiếc xe tự lái, do người Việt phát triển và vận hành có thể sẽ tham gia trong môi trường giao thông thực tế tại thủ đô thời gian tới.
Khoảng trống pháp lý
Dù vậy, việc thương mại hóa xe tự hành được cho là không hề dễ dàng. Đòi hỏi một nguồn vốn đầu tư khổng lồ, cùng với các rào cản pháp lý. Giới luật gia cho biết, tại Việt Nam, đến nay hành lang pháp lý với loại xe này vẫn còn bỏ ngỏ.
Để xe tự lái hoạt động, ngoài các quy định, tiêu chuẩn về kỹ thuật, đăng kiểm, còn cần có khung pháp lý cho sự vận hành của loại phương tiện này. Một vấn đề hết sức quan trọng phải được giải quyết sớm, đó là trách nhiệm bồi thường thiệt hại dân sự khi xe tự lái gây tai nạn. Trách nhiệm pháp lý này sẽ thuộc về ai, chủ phương tiện hay nhà sản xuất?
Với xe tự lái, người sử dụng phương tiện không trực tiếp điều khiển và sự an toàn của phương tiện lại lệ thuộc hoàn toàn vào sự chính xác của các hệ thống điều khiển tự động do nhà sản xuất thiết kế. Hiện nay, hệ thống pháp luật Việt Nam chưa có bất kỳ một quy định riêng nào cho xe tự lái.
Theo Diễn đàn doanh nghiệp
